Yassı Yengeç

Yassı yengeç, adını hak eden çok ince ve yassı gövdesiyle dar kaya yarıklarına sığabilen bir yengeçtir. Kabuğu zeytin yeşili–kahverengidir ve kenarında ince altın rengi bir çizgi bulunur; uzun, yassılaşmış bacaklarında sarı–turuncu halkalar vardır. Kabuğu en fazla 3–4 cm genişliğe ulaşır, ama bacakları açıkken çok daha geniş bir alan kaplar. Hobide "Sally lightfoot" adıyla satılır; bu ad aslında kıyı kayalarında yarı karada yaşayan, çok daha iri Grapsus grapsus için de kullanıldığından alırken bilimsel ada bakılmalıdır.

Akvaryumda ip yosunu ve diğer filamentli yosunları otlamasıyla tanınır. Gençken büyük ölçüde otçuldur; yetişkinliğe doğru kıskaçları güçlenir ve etçil yemlere yönelir.

Uyarı: Bu tür Akdeniz'e 1999'da yerleşmiş istilacı bir yabancı türdür ve bugün İspanya'dan Türkiye kıyılarına kadar yayılmıştır. Akvaryumdaki birey ya da yavruları hiçbir koşulda denize bırakılmamalıdır.

Doğal yayılışı Batı Atlantik (Florida'dan Brezilya'ya), Doğu Atlantik adaları ve Kaliforniya'dan Şili'ye Doğu Pasifik kıyılarıdır. Sığ, dalgalı kayalık kıyılarda, çoğunlukla deniz kestanelerinin dikenleri arasında ya da taş altlarında saklanır. Tehlikede kayalar arasında yana doğru şaşırtıcı bir hızla kaçar.

• Hacim: En az 100 litre; bol yarıklı, sağlam kurulmuş canlı kaya düzeni.
• Su: Tuzluluk 1,023–1,026 özgül ağırlık, pH 8,1–8,4, sıcaklık 22–27°C.
• Resif uyumu: Dikkatle resif uyumludur. Çoğu birey mercanlara dokunmaz; ama aç kalan iri yetişkinler zoanthid gibi polipleri ve mercanlara verilen yemi didikleyebilir.
• Yakalama: Kayaların derinine kaçtığı için sorun çıkarırsa akvaryumdan çıkarmak çok zordur; kayalar buna göre kurulmalıdır.
• İlaç: Bakır içeren ilaçlar öldürücüdür; en az 1 saat damlatma yöntemiyle alıştırılır.

Hepçildir. Kayalardaki ip yosunu ve mikro yosunlar temel besinidir. Yosun azaldığında kurutulmuş deniz yosunu (nori), yosunlu granül ve haftada birkaç kez misis ya da kıyılmış deniz ürünü verilmelidir. Düzenli beslenen birey diğer canlılara çok daha az zarar verir.

Gündüz de aktif ama ürkektir; yaklaşan gölgeyi görünce kaya arasına kaçar. Yetişkinler ağzına sığacak çok küçük salyangozları, minik keşiş yengeçlerini, tüy kurtlarını ve uyuyan küçük balıkları yakalayabilir; bu davranış aç kalan iri bireylerde görülür.

Uygun arkadaşlar: Palyaço balıkları, cerrah balıkları, damseller, orta boy gobiler ve blenniler; iri salyangozlar.

Kaçının: Tetik, balon ve iri lipsoz balıkları, şahin balıkları; çok küçük balıklar, cüce karidesler, tüy kurtları ve başka iri yengeçler.

Tek tutulur. Aynı akvaryumdaki iki yassı yengeç bölge ve yem için kavga eder; deri değiştiren birey bu sırada öldürülebilir.

Dişi yumurtalarını karnının altında taşır; larvalar uzun süre planktonda yaşar. Ev akvaryumunda üretilmez. Akdeniz'deki hızlı yayılışı bu uzun larva döneminin sonucudur.

• Deri değişimi: Büyüdükçe kabuk değiştirir; bırakılan kabuk ölü yengeç sanılmamalıdır.
• Kopan bacaklar: Stres ya da kavgada bacak bırakabilir; sonraki deri değişimlerinde yenilenir.
• Ani ölümler: Bakır ve hızlı tuzluluk değişimi.

Karın altındaki katlanmış kuyruk kısmına (abdomen) bakılır: Dişide geniş ve yuvarlak, erkekte dar ve üçgenimsidir. Erkeklerin kıskaçları genellikle biraz daha iridir.