Çekiç Mercan

Çekiç mercan, deniz akvaryumunun en sevilen iri polipli taş mercanlarından (LPS) biridir. Her dokunacın ucu yassı bir çekiç, çapa ya da "T" harfi gibi genişler; koloni tam açıldığında iskelet görünmez olur ve yumuşak bir dokunaç yığını akıntıyla salınır. Satılan kolonilerin çoğu "duvar" (wall) tipidir: İskelet kıvrımlı, yelpaze gibi uzanan tek parça bir gövdedir. Dallı akrabası ayrı bir türdür (dallı çekiç).

Bilimsel adı 2017'de yayımlanan moleküler bir çalışmayla değişti: Çekiç, frogspawn ve bunların dallı türleri Fimbriaphyllia cinsine ayrıldı, torch mercan Euphyllia'da kaldı. Hobide "Euphyllia ancora" adı hâlâ yaygındır. Bütün taş mercanlar gibi ticareti CITES Ek-II'ye tabidir; doğadan toplanmış koloni yerine akvaryumda üretilmiş frag ya da çiftlik (maricultured) koloni tercih edin.

• Altın çekiç (Gold hammer): Sarı-altın tonlu dokunaçlar.
• Yeşil çekiç (Green hammer): Neon yeşil uçlar; en sık satılan renk.
• Mor çekiç (Purple hammer): Mor ya da pembemsi uçlu formlar.

Hint Okyanusu'ndan Batı Pasifik'e kadar, dalgaya orta düzeyde açık sığ resiflerde ve yatay kaya yüzeylerinde yaşar. Bazı yerlerde birkaç metrekarelik örtüler oluşturur, ama tek bir koloni nadiren bir metreyi geçer. Değişken akıntıya ve zaman zaman bulanıklaşan suya alışkındır; akvaryumda orta ışığı ve dolaylı akıntıyı sevmesi bundandır.

• Işık: Orta ışık, yaklaşık 75–200 PAR. Yeni koloniyi önce alt-orta bölgeye koyup birkaç haftada yukarı alın; aşırı ışıkta dokunaçlar büzülür, renk solar.
• Akıntı: Orta, dolaylı ve değişken. Dokunaçlar hafifçe dalgalanmalı; sert ve tek yönlü akıntı dokuyu yırtar, polipleri kapatır.
• Yerleşim: Kayanın orta bölgesinde, sağlam bir çıkıntının üstünde. Altında ve yanlarında başka mercan olmamalı.
• Su değerleri: Tuzluluk 1.024–1.026, KH 7–10 dKH, kalsiyum 400–450 mg/L, magnezyum 1250–1350 mg/L. En büyük hassasiyeti KH ve sıcaklık dalgalanmasıdır; günlük KH oynaması 0,5 dKH'yi geçmesin. Nitrat 2–10 mg/L, fosfat 0,03–0,1 mg/L civarındayken dokusu en dolgun hâlindedir; sıfıra yakın besin tuzlarında solar.

Besinin büyük kısmını dokusundaki ortakyaşar alglerden (zooxanthella) sağlar. Bunun yanında sudaki planktonu ve yem artıklarını dokunaçlarıyla yakalar. Haftada bir-iki kez akıntıyı birkaç dakika kısıp mysis, kırpılmış karides ya da ince taneli LPS yemini dokunaçlara yakın verirseniz büyümesi belirgin hızlanır. Çekiç yemi her zaman hemen ağzına götürmez; az miktarda ve zorlamadan verin. Hiç beslenmese de yaşar, ama yavaş gelişir.

Saldırgan bir mercandır. Gündüz dokunaçları kısa görünse de geceleri iskeletten 15 cm kadar uzanabilen iğneli "sweeper" dokunaçlar çıkarır; bu dokunaçların değdiği mercanın dokusu ölür. Her yönde en az 15 cm boşluk bırakın, akıntının dokunaçları hangi yöne savurduğunu da hesaba katın. Frogspawn ve diğer Fimbriaphyllia türleriyle çoğu akvaryumda yan yana sorunsuz durduğu görülür, ama bu garanti değildir; torch mercan ise çekici de yakar, bu ikisini ayırın.

Palyaço balıkları bazen çekici yuva olarak benimser; sürekli sürtünme koloniyi yorabilir. Cüce melekler, kelebek balıkları ve bazı keşiş yengeçleri dokunaçları didikleyebilir.

Duvar tipi çekiç tek parça iskelet olduğu için ancak elmas uçlu testere ya da mercan kesme aletiyle bölünür. Kesim iki polip başının arasındaki çıplak iskeletten yapılır, dokuya olabildiğince az dokunulur. Kesilen parçalar birkaç gün düşük akıntılı, orta ışıklı bir yerde dinlendirilir. Dallı tür (Fimbriaphyllia paraancora) çok daha kolay çoğaltıldığı için frag üretiminde genellikle o tercih edilir.

• Kahverengi jöle (brown jelly): Dokuda kahverengi, sümüksü bir tabaka oluşur ve hızla yayılır. Etkilenen bölümü hemen ayırın, akvaryum dışında tuzlu suyla yıkayıp mercan banyosu uygulayın.
• Ani doku çekilmesi: Son yıllarda Euphyllia ve Fimbriaphyllia kolonilerinde nedeni tam anlaşılamamış hızlı doku kayıpları bildiriliyor. Yeni koloniyi karantinada birkaç hafta izlemek riski azaltır.
• Dokunaçlar açılmıyor: Çoğunlukla sert akıntı, KH dalgalanması, ani ışık artışı ya da yakındaki bir mercanın kimyasal etkisidir.