Montipora capricornis

Montipora capricornis, hobide kısaca "monti cap" diye anılan, plaka biçiminde büyüyen küçük polipli bir taş mercandır (SPS). Koloni ince, yatay tabakalar hâlinde genişler; tabakalar üst üste biner ya da kendi çevresinde kıvrılarak vazoya benzeyen helezonlar oluşturur. Yüzeyde gözle zor seçilen minik polipler bulunur. Ticarette en çok yeşil, turuncu-kırmızı ve mor formları görülür; büyüme kenarı genellikle daha açık renklidir.

Acropora'ya göre çok daha bağışlayıcıdır ve yumuşak mercan ile LPS'ten sonra taş mercan denemek isteyenlere ilk önerilen türlerdendir. Yine de kararlı KH, kalsiyum ve magnezyum ister; yeni kurulmuş akvaryuma değil, en az birkaç aylık, dengeye oturmuş bir sisteme eklenmelidir.

Bütün taş mercanlar (Scleractinia) gibi uluslararası ticareti CITES Ek-II'ye tabidir. Doğadan toplanmış koloni yerine akvaryumda üretilmiş frag ya da çiftlikte yetiştirilmiş parça tercih edin; bunlar akvaryum ışığına ve su koşullarına zaten alışkındır.

Hint-Pasifik'te ve Kızıldeniz'de, resiflerin ışık alan üst yarısında, yamaçlarda ve korunaklı lagün kenarlarında yaşar. Plaka biçimi ışığı geniş bir yüzeyle toplamaya yarar; bu yüzden ışığın biraz azaldığı, akıntının orta şiddette olduğu yerlerde iyi gelişir. Doğada tabakalar üst üste binerek metrelerce genişleyebilen katmanlı yapılar kurar.

• Işık: Orta ışık yeterlidir; yaklaşık 100–250 PAR iyi sonuç verir. Kırmızı ve mor formlar ışık arttıkça daha parlak renk verir. Yeni parçayı önce daha düşük ışıkta tutup iki-üç haftada yukarı alın.
• Akıntı: Orta, yönü değişen akıntı. Plakalar yelken gibi davrandığı için çok sert, tek yönlü akıntıda kırılabilir; akıntı zayıfsa yüzeyde tortu birikir.
• Yerleşim: Kayanın orta kısmında, plakaların yana doğru açılabileceği bir çıkıntı. Altına ışık isteyen başka mercan koymayın.
• Su değerleri: Tuzluluk 1.025–1.026, KH 7–9 dKH, kalsiyum 400–450 mg/L, magnezyum 1250–1400 mg/L. Nitrat 2–10 mg/L, fosfat 0.02–0.08 mg/L civarında tutun. Acropora kadar hassas değildir, ama KH'nin bir günde 1 dKH'den fazla oynaması kenarlardan doku kaybına yol açabilir.

Enerjisinin büyük bölümünü dokusundaki ortakyaşar alglerden (zooxanthella) alır; ayrıca beslemeye gerek yoktur. Sudaki ince parçacıkları ve çözünmüş besinleri de kullanır, bu yüzden nitrat ve fosfatın tamamen sıfırlanması rengi soldurur ve büyümeyi yavaşlatır. Balıkların yem artıkları çoğu akvaryumda yeterli besin sağlar.

Saldırgan bir mercan değildir; iğneli ya da uzun dokunacı yoktur. Asıl sorunu, hızla genişleyen plakaların alttaki ve yandaki mercanları gölgelemesi ve değdiği yere doğru büyümesidir. Kenarlarına 10 cm kadar boşluk bırakın. Euphyllia ve Galaxea gibi uzun dokunaçlı LPS'lerden uzak tutun; dokusunu kolayca yakarlar.

Bazı cüce melek ve kelebek balıkları polipleri didikleyebilir. En önemli zararlısı Montipora yiyen nudibranştır (Phestilla subodiosa): Yaklaşık 1 cm boyundaki, mercanın rengine bürünen bu sümüklüler çoğunlukla plakaların alt yüzünde saklanır ve beyaz yumurta sarmallarını da oraya bırakır.

Plakalar kolayca kesilir: Mercan makasıyla kenardan 2–3 cm'lik bir parça kırılır ve jel siyanoakrilat yapıştırıcıyla frag tabanına tutturulur. Parça birkaç hafta içinde tabana yapışır ve yeni plakalar çıkarır; ana koloninin kesik kenarı da kısa sürede kapanır. Fragları ana koloniye yakın ışıkta ve düzenli akıntıda tutun.

• Plakalarda yenik izi, beyaz lekeler: Önce plakanın altını fenerle kontrol edin; nudibranş ve yumurtaları çoğunlukla oradadır. Yeni gelen her Montipora'yı mercan banyosuna (dip) sokun ve birkaç hafta gözlem altında tutun.
• Doku kaybı (STN/RTN): Dokunun tabandan ya da kenardan yavaşça (STN) veya günler içinde hızla (RTN) çekilmesi çoğunlukla KH ya da sıcaklık dalgalanmasından, bazen bakteriyel enfeksiyondan kaynaklanır. Önce su değerlerini sabitleyin; kayıp ilerliyorsa sağlam kısmı kesip ayrı bir frag olarak kurtarın.
• Kahverengileşme ya da solma: Kahverengileşme az ışığa veya yüksek besin tuzlarına, beyazlama ise fazla ışığa işaret eder.