Palythoa

Palythoa, zoanthidlerin yakın akrabası olan ve hobide kısaca "paly" diye anılan bir koloni canlısıdır. Polipleri çoğu Zoanthus'tan iridir; ağız diski geniş ve düzdür, kenarında ince ve kısa dokunaçlar bulunur. Pek çok türü vücut duvarına kum ve kireç tanecikleri katarak daha sert, deri gibi bir doku oluşturur. Eskiden iri polipli formlar Protopalythoa adıyla ayrı bir cinste sayılıyordu; bugün bu ad Palythoa'nın eşanlamlısıdır, ama ticarette hâlâ yaşar.

Satılan renkli palyların çoğu tür adı belirsiz Hint-Pasifik kolonileridir ve zoanthidlerde olduğu gibi ticari adlarla satılır. Bazı formların "paly" mi "zoa" mı olduğu satıcılar arasında bile tartışmalıdır.

Palitoksin uyarısı: Palitoksin bilinen en güçlü deniz zehirlerinden biridir ve akvaryumculardaki zehirlenme vakalarının çoğunda Palythoa kolonileri sorumlu tutulmuştur. Kolonilere yalnızca eldiven ve koruyucu gözlükle dokunun; elinizde kesik varken çalışmayın, kesim sırasında doku suyunun göze sıçramasına dikkat edin. Palythoa kaplı kayayı asla kaynar suya atmayın, buharla ya da su dışında fırçayla temizlemeyin; bu işlemler zehri havaya karıştırmış ve ciddi solunum zehirlenmelerine yol açmıştır. Kolonileri sökmek gerekirse pompaları ve skimmer'ı kapatıp kaya parçasıyla birlikte, su içinde çıkarın. Ateş, nefes darlığı, kas ağrısı ya da gözde yanma olursa hemen hekime başvurun (Türkiye'de Ulusal Zehir Danışma Merkezi: 114).

• Nuclear Green: Parlak yeşil ağız diski ve mavimsi tonlu eteğiyle en çok aranan palylardan.
• Purple Death: Nuclear Green'e yapı olarak çok benzeyen, renkleriyle ayrılan bir form.
• People Eater: İri polipleri ve ağız diskinin ortasındaki yeşil yarıkla tanınan form; kırmızı tonlu çeşidi özellikle aranır, zaman zaman zoanthid olarak da satılır.

Hint-Pasifik'te ve Karayipler'de sığ resif düzlüklerinde, kayalık kıyılarda ve gelgit bölgelerinde, çoğunlukla güneş alan ve dalga etkisinde kalan yerlerde koloniler oluşturur.

• Işık: Orta ışık (yaklaşık 80–200 PAR). Çoğu form düşük–orta ışıkta daha iri polip açar.
• Akıntı: Orta, düzensiz akıntı; geniş ağız disklerinde tortu birikmemelidir.
• Yerleşim: Kayanın orta ya da alt kesimi; kendi taşında tutmak hem yayılmayı hem de elleme ihtiyacını azaltır.
• Su değerleri: Tuzluluk 1,024–1,026; KH 7–11 dKH, kalsiyum 400–450 mg/L, magnezyum 1250–1350 mg/L. Hafif besin içeren suda iyi gelişir.
• Karbon: Aktif karbonun sudaki palitoksinin büyük kısmını tuttuğu gösterilmiştir; Palythoa bulunan akvaryumda karbon kullanmak akıllıca bir önlemdir.

Fotosentez yapar, ama Zoanthus'a göre parça yemi daha istekli yakalar. Haftada 1–2 kez misis, kıyılmış karides ya da ince zooplankton gibi küçük lokmalarla beslemek büyümeyi ve polip boyunu artırır.

Yakıcı değildir; ancak yayılırken diğer mercanların altına girebilir. Diğer zoanthid ve Palythoa kolonileriyle arasında birkaç santim boşluk bırakın. Yakıcı LPS'ler ve anemonlar karşısında savunmasızdır. Bazı cüce melekler, kelebek balıkları, zoanthid yiyen nudibranşlar ve deniz örümcekleri polipleri yer.

Polipler tabanından keskin bir neşterle tek tek ya da küçük gruplar hâlinde kesilir ve frag tabanına yapıştırılır. Kesim mutlaka su altında ya da ayrı bir kapta, eldiven ve gözlükle yapılmalı; kullanılan aletler sonra bol suyla yıkanmalıdır. Bazı formların yeni kesilen parçaları birkaç gün iyi görünüp sonra kapanıp eriyebilir; parçaları birkaç poliplik gruplar hâlinde kesmek tutma oranını artırır.

• Polipler kapalı: Zararlılar (nudibranş, deniz örümceği), ani değişim ya da balıkların didiklemesi.
• Yeni frag eriyor: Kesim stresi ve aşırı ışık; yeni parçaları gölgede ve sakin akıntıda dinlendirin.
• İstenmeden yayılan kahverengi polipler: Canlı kayayla gelen bazı Palythoa'lar kontrolsüz yayılabilir; bunları sökerken palitoksin önlemlerini eksiksiz uygulayın.