Zoanthid

Zoanthid ya da hobideki kısa adıyla "zoa", anemonların akrabası olan ve birbirine bağlı küçük poliplerden oluşan bir koloni canlısıdır. İskelet yapmaz, yani gerçek bir taş mercan değildir; ama resif akvaryumunda mercanlarla birlikte anılır. Her polip yaklaşık 0,5–1,5 cm çapında bir ağız diski ve çevresindeki kısa dokunaçlardan oluşan bir "etek" taşır. Polipler tabanda ince bir dokuyla birbirine bağlanır ve koloni yeni polipler tomurcuklandırarak yayılır.

Hobideki renkli zoanthidlerin çoğu Hint-Pasifik kökenli Zoanthus türleridir. Türler birbirine çok benzediği ve renk tür ayırt etmeye yetmediği için satılan koloniler tür adıyla değil, "Rasta", "Eagle Eye" gibi ticari adlarla satılır. Bu adlar resmî bir kayda dayanmaz; aynı form farklı satıcılarda farklı adla bulunabilir. Akvaryumda üretilmiş koloniler yaygındır.

Palitoksin uyarısı: Palitoksin bilinen en güçlü doğal zehirlerden biridir. En yüksek düzeyler Palythoa türlerinde bulunur; Zoanthus'ta genellikle çok daha düşüktür, ama yanlış tanımlanmış kolonilerde bulunabilir. Her zoanthide zehirli gibi davranın: Elleme ve kesim sırasında eldiven ve koruyucu gözlük takın, elinizde kesik varken çalışmayın, kolonileri sıkmayın. Zoanthid kaplı kayayı asla kaynar suya atmayın, buharla ya da su dışında fırçayla temizlemeyin; buhar ve sıçrayan damlacıklar ciddi zehirlenmelere yol açmıştır. Ateş, nefes darlığı, kas ağrısı ya da gözde yanma olursa hemen hekime başvurun (Türkiye'de Ulusal Zehir Danışma Merkezi: 114).

• Rasta: En bilinen klasik formlardan; küçük, çok renkli polipleriyle tanınır.
• Eagle Eye: Ağız diski ışığa göre kırmızıdan turuncuya ve sarıya dönen, yaygın bir form.
• Fruit Loops: Küçük polipli, çok renkli, sevilen başlangıç formlarından biri.
• Radioactive Dragon Eye: Floresan yeşil polipleri ve tek renkli, daha koyu yeşil eteğiyle tanınan form.
• Utter Chaos: İri başlı, yüzeyinde kendine özgü beyaz benekler bulunan, mor ile turuncu tonları karışan değerli bir form.

Hint-Pasifik'te ve Karayipler'de sığ resif düzlüklerinde, gelgitte zaman zaman açıkta kalan kayalarda ve akıntılı kıyı resiflerinde geniş halılar oluşturur. Güçlü güneş ışığına ve kum taşıyan dalgalı suya alışkındır.

• Işık: Orta ışık (yaklaşık 100–250 PAR) çoğu form için uygundur. Güçlü ışıkta polipler küçülüp sıklaşır ve renk parlaklaşır; zayıf ışıkta sapları uzar.
• Akıntı: Orta, düzensiz akıntı; poliplerin üstünde tortu birikmemeli.
• Yerleşim: Kayanın orta ya da alt-orta kesimi; yayıldığı için farklı koloniler arasında boşluk bırakın.
• Su değerleri: Tuzluluk 1,024–1,026; KH 7–11 dKH, kalsiyum 400–450 mg/L, magnezyum 1250–1350 mg/L. Nitratın ölçülebilir düzeyde (2–10 mg/L) kalması rengi korur; çok arındırılmış suda polipler küçülür.

Besininin çoğunu dokusundaki zooksantellalardan alır. Polipleri sudaki küçük parçacıkları ve ince zooplanktonu da yakalar; haftada bir ince toz yem büyümeyi hızlandırabilir, ama zorunlu değildir.

Yakıcı dokunacı ya da güçlü kimyasal savaşı yoktur; ancak yayılırken yavaş büyüyen mercanların dibine girebilir ve onları gölgeleyebilir. Farklı zoanthid formlarını ayrı taşlarda ya da aralarında 3–5 cm boşlukla tutun; birbirine değen koloniler zamanla karışır ve biri diğerini bastırabilir. Kendisi yakıcı LPS'ler ve anemonlar karşısında zayıftır.

Bazı cüce melekler, kelebek balıkları, zoanthid yiyen nudibranşlar ve deniz örümcekleri polipleri yer; yeni kolonileri karantinada kontrol edin.

Polipler tabanlarından bir neşter ya da makasla tek tek veya küçük gruplar hâlinde kesilip frag tabanına yapıştırılır. Kesimi eldiven ve gözlükle, su altında ya da ayrı bir kapta yapın; aletleri sonra bol suyla yıkayın. Koloni kendiliğinden de yeni polipler çıkararak yayılır.

• Polipler açılmıyor: Zararlılar (nudibranşlar, deniz örümcekleri), yeni yerleşim ve ani ışık değişimi en sık nedenlerdir; poliplerin arasını büyüteçle kontrol edin.
• Saplar uzuyor: Işık yetersizdir; koloniyi yukarı alın.
• Renk kaybı: Çok güçlü ışık ya da aşırı arındırılmış su neden olabilir.