Boesemani Gökkuşağı

Boesemani gökkuşağı balığı, erkeklerinde gövdenin ön yarısının mavi–mor, arka yarısının turuncu–sarı olduğu keskin renk ayrımıyla gökkuşağı balıklarının en bilinen temsilcisidir. Doğada yalnızca Yeni Gine'nin batısındaki birkaç küçük gölde yaşar; yabani popülasyonu aşırı toplama ve yaşam alanı baskısı nedeniyle tehlike altındadır. Bugün satılan bireylerin neredeyse tamamı Güneydoğu Asya ve Avrupa'daki çiftliklerde üretilir.

Mağazadaki genç bireyler gri ve sönük görünür; gerçek renkler 6–12 aylıkta, özellikle erkeklerde ortaya çıkar. Hareketli ve dayanıklı bir sürü balığıdır, ancak 10 cm'ye varan boyu ve hızlı yüzüşü nedeniyle uzun ve geniş bir akvaryum ister.

Ajamaru göllerinin ve bu göllere bağlı derelerin berrak, bitkili kıyılarında yaşar. Kireçtaşı bir arazideki bu sular sıcak, orta sert ve hafif baziktir. Balıklar güneş alan sığ kıyılarda, su bitkilerinin çevresinde gruplar hâlinde dolaşır.

• Hacim: 6–10 bireylik sürü için en az 160 litre ve 120 cm boy; bu balıklar uzun mesafe yüzer, tank boyu hacimden önemlidir.
• Su: 26–28°C, nötr–hafif bazik (pH 7–8), orta sert su. Haftada %25–30 su değişimi renkleri canlı tutar.
• Dekor: Arka ve yanlarda yoğun bitki, önde ve ortada geniş açık yüzme alanı. Kök ve taşlar sığınak sağlar.
• Işık: Sabah güneşi alan ya da iyi aydınlatılmış akvaryumda renkler en parlak hâlini gösterir; koyu zemin kontrastı artırır.
• Kapak: Ürktüğünde zıplar; sıkı kapanan bir kapak şarttır.

Hepçildir ve iştahlıdır. Kaliteli pul ve granül yem temel olsun; dondurulmuş artemia, misis, kan kurdu ve dafniya ile çeşitlendirin. Spirulina ve karotenoid içeren yemler turuncu tonları belirginleştirir. Yemi günde 2–3 kez, birkaç dakikada bitecek kadar verin; yüzeyden ve su ortasından yer, dibe düşeni pek aramaz.

Barışçıl ama çok hareketli bir sürü balığıdır. Erkekler sabah saatlerinde birbirine yüzgeç açıp gösteriş yapar; bu sırada renkleri koyulaşır ve alınlarında açık renkli bir çizgi belirir. Yaralanmaya yol açan kavgalar nadirdir. Hızlı ve iştahlı olduğundan sakin, yavaş balıkları yemde geride bırakabilir; yavru karidesleri ve küçük karidesleri yer.

Uygun arkadaşlar: Corydoras, ancistrus, sinodontis, kongo tetra, büyük rasboralar, botialar, başka cinslerden iri gökkuşağı balıkları.

Kaçının: Neocaridina karidesler, uzun yüzgeçli yavaş balıklar (beta, süs lepistesler), agresif çiklitler; üretim yapılacaksa başka Melanotaenia türleri.

En az 6, ideali 10 ve üzeri birey. Dişi ağırlıklı bir grup (her erkeğe 2 dişi) dişilerin sürekli kovalanmasını önler; buna karşın grupta en az 2–3 erkek bulunması, erkeklerin birbirine gösteriş yaparak en canlı renklerine bürünmesini sağlar. Yalnızca erkeklerden oluşan bir grup da tutulabilir ve en renkli görüntüyü verir, ancak kovalamaca biraz artar.

Sürekli üreyen bir yumurta saçıcıdır: Uygun koşullarda çiftler birkaç hafta boyunca her sabah az sayıda yumurta bırakır. Yumurtalar ince yapışkan ipliklerle ince yapraklı bitkilere ya da yün yumurtlama paspasına tutunur. Ebeveynler yumurta ve yavruları yer; paspası birkaç günde bir ayrı bir kaba alarak yumurtaları toplayın. Yavrular 26°C civarında 7–12 günde çıkar; ilk günlerde infusoria ya da sıvı yavru yemi, bir hafta sonra yeni çıkmış artemia ile beslenir. Büyüme yavaştır.

Melezlenme: Diğer Melanotaenia türleriyle kolayca melezlenir ve melez yavrular saf türün renklerini taşımaz. Saf hat için türü yalnız üretin; melez yavruları başkalarına saf tür diye vermeyin.

• Renk kaybı: Stres, kötü su ve tek tip yemle renkler soluklaşır; renk, sağlığın iyi bir göstergesidir.
• Beyaz benek: Ani sıcaklık düşüşlerinde görülebilir; sıcaklığı sabit tutun.
• Su kalitesi: Nitrat birikimine duyarlıdır; düzenli su değişimi şarttır.
• Genel olarak dayanıklıdır ve iyi koşullarda uzun yaşar.

Erkekler daha iri, sırtı daha yüksek ve çok daha renklidir: ön yarı mavi–mor, arka yarı turuncu–sarıdır. Dişiler daha küçük ve ince yapılıdır; gövdeleri gümüşi–gri, arka yarıda yalnızca hafif sarımsı bir ton bulunur. Fark genç bireylerde belirsizdir, 4–6 aylıktan sonra netleşir.