Frontosa

Frontosa, yaşla büyüyen alın kamburu, beyaz ya da açık mavimsi zemin üzerindeki kalın siyah dikey bantları ve uzun, mavi tonlu yüzgeçleriyle Tanganika Gölü'nün en tanınan iri çiklitidir. Erkekler 30 cm'yi geçebilir, dişiler daha küçük kalır. Hareketleri ağır ve sakin olduğu için hobide "nazik dev" diye anılır.

Sakinliği onu topluluk balığı yapmaz: Ağzına sığan her balığı yer. Çok yavaş büyür ve 20 yılı aşabilen ömrüyle uzun soluklu bir sorumluluktur. Gölün güneyindeki popülasyonlar 2003'te ayrı bir tür olarak (Cyphotilapia gibberosa) tanımlanmıştır; ticarette "Moba" ya da "Mpimbwe" adıyla satılan formlar genellikle o türe atfedilir.

• Burundi ve Kigoma: Gölün kuzeyinden gelen, ticarette en sık görülen yerel formlar; zemin rengi ve mavi tonların yoğunluğu bakımından birbirinden biraz farklıdırlar. Farklı formlar aynı grupta karıştırılmamalıdır.

Gölün kuzey ve orta kesimlerinde, kayalık yamaçların kumla buluştuğu derin bölgelerde yaşar. Çoğunlukla 10 m'nin altında, 50 m'ye kadar inen derinliklerde gevşek gruplar hâlinde görülür. Bu derinlikte ışık zayıftır; sıcaklık ve su değerleri yıl boyunca neredeyse değişmez. Sabaha karşı, diğer balıkların hareketsiz olduğu saatlerde küçük balıkları avladığı bilinir.

• Hacim: Bir erkek ve 3–4 dişilik grup için en az 500 litre; 180 cm ve üzeri boy, geniş taban alanı.
• Dekor: Birkaç büyük ve sağlam kaya mağarası yeterlidir; ortada geniş yüzme alanı bırakılır. Kayalar kum dökülmeden önce cam tabana oturtulmalıdır.
• Su: Sert ve bazik (pH 8–9); haftada %25–30 su değişimi. Değerlerin kararlı kalması, belirli bir hedefi tutturmaktan önemlidir.
• Işık: Loş ya da orta ışık; çok parlak ışıkta ürkekleşebilir.
• Filtre: İri gövde ve etçil beslenme yüksek atık demektir; güçlü dış filtre ya da sump önerilir.

Etçildir. Temel olarak iri çiklitler için yapılmış batan granül kullanılır; dondurulmuş misis karidesi, kril ve karides parçalarıyla çeşitlendirilir. Canlı yem balığı verilmez: hastalık taşır ve gereksizdir. Dana yüreği gibi memeli etleri sindirim sorunlarına yol açtığından önerilmez. Yetişkinler günde bir, gençler iki kez beslenir.

Kendi türüyle ve iri komşularla genellikle barışçıldır; grup içinde baskın erkeğin belirlediği sessiz bir sıralama vardır. Yavaş ve temkinli yediği için hızlı, açgözlü balıkların yanında yeterince besin alamayabilir.

Uygun arkadaşlar: Ağzına sığmayacak boyda, sakin ve iri Tanganika türleri: yetişkin Altolamprologus, iri Synodontis kedi balıkları, büyük Julidochromis türleri (yalnızca yetişkin ve iri bireyler).

Kaçının: Cyprichromis, kabuk çiklitleri ve tüm küçük balıklar (av olur); Tropheus ve Malavi mbunaları gibi hızlı, kavgacı türler (frontosayı strese sokar, yemini kapar); karidesler.

• En uygun düzen haremdir: bir erkek, 3–4 dişi.
• Gençlerde cinsiyet ayırt edilemediği için çoğunlukla 8–10 genç birlikte büyütülür; birkaç yıl içinde baskın erkek belirginleşir ve fazla erkekler ayrılır.
• Çok büyük akvaryumlarda (800 litre ve üzeri) birden fazla erkek, belirgin bir sıralamayla birlikte yaşayabilir.
• Kurulu gruba yetişkin yeni birey eklemek risklidir; yeni gelen hedef alınabilir.

Dişi ağzında kuluçkalar. Yumurtlama genellikle bir mağara içinde ya da düz bir taşın üzerinde olur; dişi birkaç düzine iri yumurta bırakır ve hemen ağzına alır. Kuluçka yaklaşık 4–5 hafta sürer. Yavrular ağızdan 1,5 cm civarında, yüzmeye hazır çıkar ve yeni çıkmış artemia ile ince ezilmiş granülle beslenir. Yavaş büyüdükleri için üreme olgunluğu 3–4 yaşını bulur.

• Şişkinlik ve sindirim sorunları: Aşırı ve uygunsuz yemden kaynaklanır; iştahsızlık ve beyaz, ipliksi dışkı ilk belirtilerdir.
• Su kalitesi: Yüksek nitrat ve düşen pH, iri balıkta yüzgeç çürümesine ve bakteriyel enfeksiyonlara zemin hazırlar.
• Taşıma stresi: Yeni gelen bireyler beyaz benek hastalığına açıktır; ayrı bir tankta karantina önerilir.
• Göz ve yüzgeç yaralanmalarını önlemek için kaya düzeni sağlam ve keskin kenarsız olmalıdır.

Gençlerde ayırt etmek neredeyse imkânsızdır. Yetişkin erkekler belirgin biçimde iridir, alın kamburu daha büyük ve yüzgeç uçları daha uzundur. Ancak dişilerde de kambur geliştiği için bu tek başına güvenilir değildir; kesin ayrım genital papillaya bakılarak yapılır.