Kenyi

Kenyi, renkleri cinsiyete göre "ters" dağılan ilginç bir mbunadır. Yavruların hepsi siyah dikey bantlı mavi doğar; dişiler ömür boyu bu renkte kalırken erkekler büyüdükçe sarı–turuncuya döner. Bu yüzden mağazada mavi ve sarı kenyiler ayrı tür sanılabilir.

Bakımı kolay, iştahlı ve dayanıklı bir balıktır; asıl zorluğu mizacıdır. Olgun erkek kenyi, akvaryumdaki en saldırgan balık olmaya adaydır: Kendi dişilerini, başka erkekleri ve benzer boydaki mbunaları sürekli kovalar. Doğru kurulmuş geniş bir akvaryum ve kalabalık bir grup olmadan başarılı olmak zordur.

Malavi Gölü'nün orta kesimindeki Mbenji Adaları çevresinde, kumla kayanın buluştuğu kıyılarda ve sığ kayalıklarda yaşar. Kaya yüzeylerindeki yosun tabakasını ve içindeki küçük canlıları kazıyarak beslenir. Su sert, bazik ve berraktır.

• Hacim: En az 300 litre ve 120–150 cm boy. Kenyi küçük akvaryumda diğer bütün balıkları yıldırır.
• Kaya düzeni: Tabandan su yüzeyine yakın yüksekliğe kadar çok sayıda mağara ve görüş engeli. Kovalanan balığın gözden kaybolabilmesi hayati önemdedir.
• Su: Sert ve bazik (pH 7,8–8,5); aragonit ya da mercan kumu zemin, gerekirse Malavi tuzu.
• Filtre: Güçlü filtre ve haftalık %30–50 su değişimi.

Otçuldur. Spirulina ağırlıklı mbuna yemi temel olmalı; haşlanmış ıspanak, nori ve sebze ara sıra verilebilir. Kan kurdu ve yüksek proteinli yemler Malawi şişkinliğine yol açabilir. Günde 2 kez az miktarda beslemek, yem saatindeki kavgaları da azaltır.

Erkekler büyüdükçe giderek saldırganlaşır. Mavi ve siyah çizgili türler (zebra mbuna, saulosi erkekleri, elongatus) kenyi dişilerine benzediği için özellikle hedef alınır; sarı balıklar ise erkek kenyiye rakip gibi görünür. En iyi uyum, farklı renkte, aynı boyda ve kendini savunabilen mbunalarla sağlanır.

Uygun arkadaşlar: Benzer boyda ve sert mizaçlı mbunalar (kırmızı zebra, auratus, Labeotropheus türleri), sert suya uyumlu iri sinodontis kedi balıkları.

Kaçının: Küçük ve sakin mbunalar, mavi–siyah çizgili mbunalar, bütün haplochromisler ve Aulonocara türleri, topluluk balıkları, karidesler ve salyangozlar.

• Tek erkek: 300–400 litrelik akvaryumlarda yalnızca bir erkek kenyi tutulur. İki erkek, çoğunlukla zayıf olanın ölümüyle sonuçlanır.
• Dişi sayısı: Erkeğe en az 3, tercihen 4–5 dişi. Az dişi, erkeğin baskısının tek dişiye yığılması demektir.
• Kalabalık topluluk: Mbuna akvaryumunu biraz kalabalık tutmak saldırganlığı dağıtır; ama bu ancak güçlü filtre ve sık su değişimiyle sürdürülebilir.
• Gençlerden kurulan grupta erkekler sarardıkça fazlası ayrılmalıdır.

Ağızda kuluçka yapar ve kolay ürer. Erkek dişiyi kaya önüne çağırır, dişi yumurtaları ağzına alır ve erkeğin anal yüzgecindeki benekler aracılığıyla döllenir. Dişi 10–30 yumurtayı 3 hafta kadar taşır ve bu sürede yemek yemez. Yavrular da önce mavidir; erkekler yaklaşık 5–7 cm'de sararmaya başlar.

• Malawi şişkinliği: Yanlış beslenme ve stresle tetiklenir; iştahsızlık ve şişkin karın ilk işaretlerdir.
• Kavga yaraları: Erkeğin baskısı altındaki dişilerde yırtık yüzgeç ve pul kaybı sık görülür.
• Sürekli saklanan birey: Hiyerarşinin en altındaki balıktır; zamanında ayrılmazsa kaybedilebilir.

Ayrım olgun bireylerde çok kolaydır: Erkekler sarı–turuncu, dişiler siyah bantlı mavidir. Gençlerin hepsi mavi olduğundan, küçük yaşta alınan grupta cinsiyet ancak erkekler renk değiştirmeye başladığında anlaşılır. Erkekler ayrıca daha iri olur ve anal yüzgeçte belirgin yumurta benekleri taşır.