Mavi Cerrah

Mavi cerrah, Kayıp Balık filmlerindeki Dory karakteriyle en çok tanınan deniz balıklarındandır. Kuyruk sapının iki yanında, cerrah balıklarına adını veren neşter gibi keskin, katlanabilir birer diken taşır; elle ya da fileyle tutulurken ciddi kesikler açabilir. Mağazalarda 3–5 cm'lik gençleri satılır, ama yetişkinde 25–30 cm'ye ulaşır; küçük bir akvaryuma "şimdilik" alınacak bir balık değildir.

Piyasadaki bireylerin neredeyse tamamı doğadan toplanır. Akvaryumda üretimi 2016'da araştırma tesislerinde başarılmıştır; üretim bireyler hâlâ az bulunur, bulunursa tercih edin. Tuzlu su balığıdır, tatlı suda yaşayamaz.

Hint-Pasifik'in açık, akıntılı resif yamaçlarında yaşar. Gençler ve küçük gruplar dallı mercanların (özellikle Pocillopora) arasına sığınır ve tehlike anında mercanın içine sıkışır. Doğada büyük ölçüde zooplankton, bunun yanında alg ile beslenir.

• Hacim: Yetişkin için en az 600 litre ve 180 cm uzunluk; bol açık yüzme alanı şarttır.
• Su: Tuzluluk 1,023–1,026 özgül ağırlık, pH 8,1–8,4, sıcaklık 24–27°C. Nitrat düşük, oksijen yüksek olmalı; güçlü akıntı ve iyi bir protein köpükçüsü (skimmer) kullanın.
• Dekor: Gece ve korktuğunda sığınacağı dar kaya yarıkları bırakın.
• Resif uyumu: Resif uyumlu; mercanlara, karideslere ve salyangozlara dokunmaz.
• Karantina: Ana akvaryuma girmeden önce 4–6 hafta ayrı bir karantina akvaryumunda gözlenmelidir.

Hepçildir. Akvaryumda dondurulmuş misis ve artemia, deniz balığı granülü, spirulina içeren yemler ve klipse takılmış kurutulmuş deniz yosunu (nori) birlikte verilmelidir. Günde 2–3 kez az miktarda besleyin. Yeşil besinin eksik kalması baş ve yan çizgi erozyonuna zemin hazırlar.

Gündüz aktif, sürekli yüzen bir balıktır. Kendi türüne ve benzer biçimdeki cerrahlara karşı huysuzdur, diğer balıklarla genellikle geçinir. Korktuğunda yan yatıp kaya arasına sıkışması normaldir ve ilk kez görenler balığı ölmüş sanabilir.

Uygun arkadaşlar: Palyaço balıkları, kardinal balıkları, anthiaslar, fairy wrasse'ler, cüce melekler; yeterince büyük akvaryumda farklı cinsten tek bir cerrah (ör. sarı cerrah).

Kaçının: İkinci bir mavi cerrah, aynı anda eklenmeyen birden çok cerrah, iri tetik balıkları ve aslan balığı gibi yırtıcılar.

Ev akvaryumunda tek birey tutulur. Doğada gevşek gruplar oluşturur; akvaryumda grup ancak 1500 litreyi aşan sistemlerde, bütün bireyler aynı gün eklenerek denenir. Farklı cerrah türleri birlikte tutulacaksa en uysal tür önce, en baskın tür en son eklenir.

Açık suda yumurta bırakan (pelajik) bir türdür; gruplar akşamüstü su kolonunda yumurtlar. Larvalar haftalarca planktonda yaşadığı için ev akvaryumunda üretilmez; üretim yalnızca özel tesislerde yapılabilmektedir.

• Deniz beyaz beneği (Cryptocaryon irritans): Mavi cerrah bu hastalığa en yatkın türlerdendir. Vücutta tuz tanesi gibi beyaz noktalar, hızlı solunum ve kayalara sürtünme görülür. Tedavi karantina akvaryumunda bakır ya da düşük tuzluluk (hiposalinite) ile yapılır; omurgasızlı akvaryuma bakır konmaz.
• Kadife hastalığı (Amyloodinium): Daha hızlı ilerler ve kısa sürede ölümcül olabilir.
• Baş ve yan çizgi erozyonu (HLLE): Başta ve yan çizgide aşınma; yetersiz beslenme ve kötü su kalitesiyle ilişkilendirilir.

Dişi ve erkek dışarıdan güvenilir biçimde ayırt edilemez.