Medaka

Medaka, Japonya'da yüzyıllardır süs balığı olarak tutulan küçük bir pirinç balığıdır. Gerçek bir killifish değildir, ama yüzeyde yaşaması, benzer bakımı ve yumurtlama düzeniyle hobide killifishlerle birlikte anılır. Yaban tipi gri–zeytin rengindedir; mağazalarda en çok görülen, turuncu–sarı himedaka formudur.

Genetik ve gelişim biyolojisi araştırmalarının köklü model canlılarından biridir ve uzayda çiftleşip yavru veren ilk omurgalılardan biri olarak da bilinir. Hobi açısından en büyük avantajı geniş sıcaklık aralığıdır: ısıtıcısız oda akvaryumunda, yazın ise balkon ve bahçedeki kaplarda rahatça yaşar.

• Himedaka: Turuncu–sarı; en yaygın form.
• Shiro (beyaz): Beyaz–krem renkli form.
• Yōkihi: Koyu turuncu–kırmızı, yoğun renkli form.
• Miyuki: Sırt boyunca metalik, parlak gümüş–mavi şerit taşıyan form.
• Hikari: Sırt yüzgeci anal yüzgece benzeyen, kuyruğu elmas biçimli gövde formu.

Japonya ve Kore'de pirinç tarlalarında, sulama kanallarında, hendeklerde, göletlerde ve yavaş akan derelerde yaşar. Yazın sıcak, kışın soğuk olan sığ sulara uyumludur; kışı dipte, yavaşlamış hâlde geçirir.

• Hacim: 6–10 bireylik grup için 30 litre ve üzeri; yüzey alanı önemlidir.
• Su: 20–25°C ideal; geniş bir aralığa uyar. Isıtıcı gerekmez.
• Düzen: Yüzen bitkiler ve ince yapraklı bitkiler (yumurtlama için); açık bir yüzme alanı.
• Dış mekân: Yazın geniş, gölgeli kaplarda harika gelişir. Kabın donmaması koşuluyla kışı dışarıda da geçirebilir; soğukta yemlemeyi azaltın.
• Kapak: Ürktüğünde atlayabilir; akvaryumda kapak önerilir.

Hepçildir ve kolay beslenir. Ağzı küçük ve yukarı baktığı için yüzen ince pul ve mikro granül yemler idealdir. Artemia, dafniya ve siklops gibi küçük canlı ve dondurulmuş yemler renk ve üremeyi destekler. Dış mekânda sivrisinek larvalarını ve yosun üzerindeki küçük canlıları da yer.

Barışçıl, sakin ve sosyaldir. Gevşek bir grup hâlinde yüzeyin altında dolaşır. Erkekler kendi aralarında kısa kovalamacalar yapar ama birbirine zarar vermez.

Uygun arkadaşlar: Red cherry ve diğer cüce karidesler, otocinclus, cüce corydoras, galaksi rasbora, zebra danio, endler, nerit salyangozu; dış mekânda tek başına.

Kaçının: İri ve agresif balıklar, yüzgeç çekenler, çok sıcak su isteyen türler (discus gibi).

En az 6, ideali 10 ve üzeri birey. Eşit ya da dişi ağırlıklı bir grup en dengelisidir. Kalabalık grupta daha cesur olur ve yüzeyi daha çok kullanır.

Çok kolay ürer; günde 13 saat ve üzeri ışık ile 22°C üzeri su üremeyi tetikler. Dişi sabah yumurtlar ve yumurta salkımını birkaç saat karın altında taşıdıktan sonra bitkilere sürterek bırakır. Yumurtalar 24–25°C'de yaklaşık 10 günde açılır. Ebeveynler yumurtaları ve yavruları yer; yumurtalı bitki ya da yün paspas (mop) ayrı bir kaba alınmalıdır. Yavrular ilk günlerde infüzorya ya da toz yemle, ardından yeni çıkmış artemiayla beslenir; 2–3 ayda olgunlaşır.

• Çok dayanıklıdır; sorunların çoğu ani sıcaklık değişiminden ve kirli sudan kaynaklanır.
• Beyaz benek (Ich): Özellikle soğuk dış mekândan sıcak akvaryuma geçişlerde görülebilir.
• Dış mekânda kuşlara ve aşırı ısınmaya karşı kabın bir kısmı gölgelenmelidir.

Erkeklerin sırt yüzgecinde arka kenara yakın belirgin bir çentik bulunur; anal yüzgeçleri geniş ve paralelkenar biçimlidir. Dişilerin sırt yüzgeci çentiksiz ve kısa, anal yüzgeci daha dar, karınları dolgundur. Yumurta taşıyan dişiler kolayca tanınır.