Melek Balığı

Melek balığı, yassı gövdesi ve yukarı–aşağı uzanan yelken yüzgeçleriyle hemen tanınır. Gümüş üzerine siyah çizgili yabani form dışında mermer, altın, siyah, koi ve "duman" gibi birçok varyetesi vardır. Yetişkinde gövde boyu 15 cm'ye, yüzgeçlerle birlikte yüksekliği 20–25 cm'ye ulaşır; bu yüzden yüksek bir akvaryum ister.

Mağazada genellikle bozuk para büyüklüğünde satılır. Satın alırken yetişkin boyunu ve mizacını hesaba katmak gerekir: Bir yıl içinde akvaryumun en baskın balığı olabilir.

Amazon'un yavaş akan, bitkili kıyılarında ve su basmış orman bölgelerinde, dikey kök ve sazların arasında yaşar. Yassı gövdesi bu dikey yapıların arasında gizlenmesine yarar. Su yumuşak, hafif asidik ve sıcaktır.

• Hacim: Bir çift için en az 150 litre; 4–6 bireylik grup için 250 litre ve üzeri.
• Yükseklik: En az 50 cm, tercihen 60 cm. Alçak akvaryumda yüzgeçler gelişmez.
• Dekor: Dikey kökler, uzun yapraklı bitkiler (Vallisneria, Amazon kılıcı), ortada açık alan.
• Su: 26–28°C, pH 6,5–7. Çiftlik melekleri sert suya da uyum sağlar ama değişimler yavaş olmalıdır.
• Akıntı: Hafif.

Hepçildir, protein ağırlıklı beslenir. Kaliteli çiklit granülü ya da pul yem temel olsun; dondurulmuş kan kurdu, artemia ve misis karidesi ile çeşitlendirin. Günde 2 kez az miktarda. Yetişkinler ağzına sığan her şeyi yer: neon tetra, yavru lepistes ve karidesler dahil.

Gençken sürü hâlinde gezer. Olgunlaşınca çiftler oluşur ve bir köşeyi sahiplenir; üreme döneminde diğer balıkları, hatta kendi türünü sert biçimde kovalayabilir.

Uygun arkadaşlar: Büyük tetralar (yalancı neon değil, rummy-nose ve üstü), corydoras, ancistrus, sakin guramiler, discus (sıcaklık uyar ama hastalık taşıma riski var).

Kaçının:

• Neon tetra ve benzeri küçük balıklar — yetişkin melek bunları yer. "Gençken birlikte büyürlerse alışır" inancı çoğu zaman tutmaz.
• Sumatra barbı gibi yüzgeç çekenler — uzun yüzgeçler hedef olur.
• Karidesler.
• Malavi çiklitleri — su değerleri ve mizaç uymaz.

Melek balığı gençken grup hâlinde gezer, olgunlaşınca çiftler oluşturur. Çift elde etmenin en güvenilir yolu 5–6 genç bireyi birlikte büyütüp kendiliğinden eşleşmelerini beklemektir.

Çift oluşunca bölge kavgaları başlar; 200 litrenin altındaki akvaryumda çiftin dışındaki bireyleri başka akvaryuma almak gerekir. 300 litre ve üzeri akvaryumda 5–6 yetişkin birlikte yaşayabilir; kalabalıkta hiyerarşi kavgaları dağılır. Tek melek de yaşar ama daha ürkek olabilir; aynı cinsiyetten iki birey ise çoğu zaman sürekli didişir.

Çiftler yassı bir yüzeyi (yaprak, taş, akvaryum camı, eğik konmuş bir boru) temizleyip 200–1000 yumurta bırakır. Ebeveynler yumurtaları yelpazeler ve korur. Yumurtalar 2–3 günde açılır; yavrular birkaç gün yüzeye yapışık kalır, sonra serbest yüzer ve yeni çıkmış artemia ile beslenir. Genç çiftler ilk birkaç denemede yumurtaları yiyebilir; bu normaldir.

• Delik hastalığı (hexamita): Başta küçük çukurlar, beyaz dışkı, iştahsızlık. Kötü su kalitesi ve tek düze beslenmeyle tetiklenir.
• Beyaz benek ve kadife: Yeni balık eklemelerinden sonra.
• Melek balığı virüsü (AIDS-benzeri): Mağaza balıklarında görülür; ani ölümler ve aşırı mukus. Karantina önemlidir.

Dışarıdan ayırt etmek zordur. Olgun erkeklerde alında hafif bir kambur ve daha kalın bir ense görülebilir. En güvenilir yöntem yumurtlama sırasında üreme papilasına bakmaktır: Dişininki küt ve geniş, erkeğinki ince ve sivridir. Çift almak için genellikle 6 genç balık alınıp kendiliğinden eşleşmeleri beklenir.