Zebra Mbuna

Zebra mbuna, Malavi Gölü'nün en bilinen ve en geniş yayılışlı kaya çiklitlerinden biridir; "zebra grubu" adını da bu türden alır. Erkeklerin açık mavi gövdesi üzerindeki kalın siyah dikey bantlar ve siyah karın yüzgeçleri tanıtıcıdır. Gölün farklı bölgelerinde renk ve desen bakımından birbirinden ayrılan çok sayıda yerel form vardır.

Bakımı kolay ve dayanıklı olduğu için onlarca yıldır akvaryumlarda tutulur. Ama "kolay" sözü yalnızca su ve yem içindir: Erkekleri bölgesine düşkün ve saldırgandır, dişilere de sürekli kur yaparak baskı uygular.

Bu adlar renk biçimlerini anlatır; ayrı tür değildir.

• BB (mavi–siyah): Siyah bantlı açık mavi; en klasik görünüş.
• B (mavi): Bantları çok silik, düz maviye yakın bireyler.
• OB (turuncu lekeli): Turuncu zemin üzerinde düzensiz siyah lekeler; çoğunlukla dişilerde.

Gölün kayalık kıyılarında, genellikle kayaların üst yüzeylerinin yosunla kaplandığı sığ bölgelerde yaşar. Hem kayalardan yosun tabakasını (aufwuchs) kazır hem de kayaların üstündeki suda sürüklenen küçük planktonu toplar. Su sert, bazik ve berraktır.

• Hacim: En az 300 litre ve 120–150 cm boy; bu boydaki bir mbuna için taban alanı ve kaya sayısı belirleyicidir.
• Kaya düzeni: Arkadan öne yükselen, çok mağaralı kaya yığınları. Kayalar tabana oturtulur, aralarına kum doldurulur.
• Su: Sert ve bazik (pH 7,8–8,5). Aragonit zemin ve Malavi tuzu yumuşak suyu dengeler.
• Filtre ve bakım: Güçlü filtre, haftalık %30–50 su değişimi.

Otçul ağırlıklıdır. Spirulina içerikli mbuna yemi ve sebze temel olmalı; az miktarda artemia ya da misis haftada bir verilebilir. Kan kurdu ve memeli eti içeren yemler Malawi şişkinliğine yol açabilir.

Erkek, bir kaya kümesini kendi bölgesi ilan eder ve mavi–siyah bantlı balıklara karşı çok hırçındır. Dişiler daha sakindir. Benzer desenli türlerle (demasoni, saulosi erkekleri, elongatus) birlikte tutulduğunda kavgalar artar ve melezlenme riski doğar.

Uygun arkadaşlar: Sarı, turuncu ya da düz renkli mbunalar (Labidochromis yellow, kırmızı zebra, auratus dişileri), paslı çiklit, sert suya uyumlu sinodontis kedi balıkları.

Kaçının: Başka Maylandia türleri, mavi–siyah bantlı mbunalar, Aulonocara ve haplochromisler, topluluk balıkları, karidesler ve salyangozlar.

• Harem: 1 erkek ve 3–4 dişi; daha fazla dişi baskıyı daha iyi dağıtır.
• Tek tür akvaryumu: Geniş akvaryumda yalnızca zebra mbunalardan kalabalık bir grup da kurulabilir; bu durumda erkeklerin her birine ayrı kaya kümesi gerekir.
• Melezlenme: Zebra grubu türleri birbirleriyle kolayca melezlenir; yerel formları ve türleri karışık tutmak saf hatları bozar.

Ağızda kuluçka yapar. Erkek bir kaya ya da kumdaki küçük bir çukur önünde kur yapar; dişi yumurtaları ağzına alır ve erkeğin anal yüzgecindeki benekler aracılığıyla döllenir. Dişi 15–40 yumurtayı yaklaşık 3 hafta taşır ve bu sürede yemek yemez. Yavrular ince ezilmiş yemle hızla büyür.

• Malawi şişkinliği: Proteinli yem ve stres başlıca nedenlerdir.
• Kavga yaraları: Özellikle dişi sayısı az olduğunda dişilerde görülür.
• Nitrat birikimi: Kalabalık mbuna akvaryumunda renk solması ve iştahsızlıkla kendini gösterir.

Erkekler daha iri, daha parlak mavidir; bantları ve siyah karın yüzgeçleri belirgindir, anal yüzgeçte iri sarı yumurta benekleri taşır. Dişiler çoğunlukla daha mat, gri–kahverengiden soluk maviye uzanan renklerdedir; bazı popülasyonlarda turuncu (O) ya da turuncu üzerine siyah lekeli (OB) dişiler görülür.