Multifasciatus

Multifasciatus, yetişkin erkekleri 4,5 cm'yi, dişileri 3 cm'yi zor bulan, bilinen en küçük çiklitlerden biridir. Açık bej gövdesindeki çok sayıda ince dikey çizgi adını verir (multifasciatus: çok bantlı). Asıl ilgi çekici yanı yaşam biçimidir: Her birey boş bir salyangoz kabuğunu yuva edinir, kumu kazarak kabukları gömer ya da yerini değiştirir ve koloni içindeki küçük bölgesini savunur.

Boyuna rağmen çok cesurdur; kabuğuna yaklaşan ele bile saldırır. 60 cm'lik bir akvaryumda kendiliğinden kurulan ve yıllarca süren bir koloni, hobinin en keyifli gözlemlerinden birini sunar.

Gölde, kumlu tabanlarda biriken ve yalnızca Tanganika'ya özgü Neothauma salyangozunun boş kabuklarından oluşan geniş yataklarda yaşar. Bu yataklarda binlerce birey iç içe koloniler kurar; her birinin bir kabuk yuvası ve birkaç santimlik bölgesi vardır. Tehlike anında hepsi aynı anda kabuklarına dalar.

• Hacim: 6–10 bireylik koloni için 54–60 litre yeterlidir. Derinlik değil, taban alanı önemlidir; 60 cm boy ve en az 30 cm derinlik iyidir.
• Kabuklar: Birey başına en az 2–3 kabuk. Ağız açıklığı 2–3 cm civarında, boyasız ve iyice temizlenmiş salyangoz kabukları kullanılır; yemeklik "escargot" (Helix) kabukları uygundur. Kabuklar kumun üzerine dağınık bırakılır, balıklar onları kendisi düzenler.
• Zemin: 4–6 cm ince kum; sürekli kazarlar. Çakıl uygun değildir.
• Su: Sert ve bazik (pH 8–9). Mercan kumu ya da aragonit pH'ı sabit tutmaya yardım eder.
• Bitki: Köklü bitkiler kazıda sökülür; kayaya bağlanmış Anubias ve yüzen bitkiler daha uygundur.

Doğada suda sürüklenen zooplankton ve küçük omurgasızlarla beslenir. Akvaryumda küçük taneli çiklit granülü ya da ezilmiş pul yem temel olsun; dondurulmuş siklops, artemia ve dafniya haftada birkaç kez verilir. Yavruların da yiyebileceği küçük parçalar seçilmeli, küçük hacimde aşırı beslemeden kaçınılmalıdır.

Kabuğunun çevresinde 10–15 cm'lik bir alanı savunur; komşularla sürekli küçük sınır gösterileri yapar ama ciddi yaralanma nadirdir. Akvaryumun dibini sahiplenir, orta ve üst suyla pek ilgilenmez.

Uygun arkadaşlar: 100 litre ve üzerinde Cyprichromis ya da Paracyprichromis gibi orta–üst suda yaşayan sakin Tanganika türleri; kayalık bir bölümde Julidochromis ornatus ya da transcriptus.

Kaçının: Dipte yaşayan diğer çiklitler, küçük akvaryumda başka kabuk çiklitleri, iri ya da etçil balıklar, yavruları avlayan Synodontis türleri. Yavru karidesleri yer; karides üretimi beklenmemelidir.

Multifasciatus tipik bir koloni türüdür:

• 6–10 genç birlikte alınır ve kendi düzenlerini kurmaları beklenir. Hazır grup alınacaksa 1 erkek : 2–3 dişi uygundur.
• 60 cm'lik akvaryumda genellikle bir, bazen iki baskın erkek olur; her erkek birkaç dişinin kabuğunu içine alan bir bölge savunur.
• Kabuk sayısı birey sayısından fazla olmalıdır; kabuk yetersizse kavga artar.
• Koloni yavrularla kendiliğinden büyür. Gençler olgunlaşıp yer aramaya başladığında fazla bireyler alınır.
• Kurulu koloniye dışarıdan yetişkin eklemek zordur; yeni gelen çoğu zaman kovulur.

Dişi kabuğunun içine birkaç düzine yumurta bırakır; erkek kabuğun ağzında döller ve bölgeyi korur. Yumurtalar birkaç günde açılır; yaklaşık bir hafta sonra yavrular kabuğun ağzında belirmeye başlar. Yeni çıkmış artemia ve toz hâline getirilmiş yemle büyürler. Ebeveynler yavruları korur ve uzun süre koloniden kovmaz; bu sayede akvaryumda aynı anda birkaç kuşak görülür.

• Genel olarak çok dayanıklıdır; sorunların çoğu yumuşak su ve düşük pH'tan kaynaklanır.
• Aşırı besleme: Küçük akvaryumda hızla amonyak ve nitrat birikimine yol açar.
• Kabuk kaynaklı kirlenme: İçinde et kalıntısı olan ya da boyalı kabuklar suyu bozar; kabuklar kaynatılıp iyice temizlenmeden kullanılmaz.

Erkekler belirgin biçimde iridir (4–4,5 cm'e karşı 3 cm) ve daha geniş bir alanı sahiplenir. Dişiler kabuklarına daha bağlıdır ve tehlikede ilk onlar kabuğa girer. Gençlerde ayırt etmek zordur.