Saulosi

Saulosi, cinsiyetler arasındaki keskin renk farkıyla tanınan küçük bir mbunadır. Yavruların hepsi sarı doğar; dişiler ömür boyu sarı kalırken baskın erkekler zamanla siyah dikey bantlı maviye döner. Mavi erkeklerle sarı dişilerden oluşan bir grup, akvaryumda iki ayrı tür varmış izlenimi verir.

Eskiden Pseudotropheus cinsinde sayılırdı; bugün demasoni ile aynı akraba grubuna (Chindongo) yerleştirilir. Demasoniye göre daha uysaldır ama yine bir mbunadır: Erkekler birbirine ve mavi bantlı balıklara karşı hoşgörüsüzdür.

Yalnızca Malavi Gölü'nün Taiwan Resifi denilen küçük bir kayalık bölgesinde yaşar. Kayaların üzerindeki yosun tabakasını kazıyarak beslenir. Yaşam alanı dar olduğu için doğadan toplama sınırlıdır; akvaryumdakilerin büyük kısmı yetiştirmedir.

• Hacim: Kalabalık bir harem için en az 200 litre ve 100–120 cm boy.
• Kaya düzeni: Çok sayıda küçük mağara ve yarık; sarı dişilerin erkeğin gözünden kaçabileceği yerler önemlidir.
• Su: Sert ve bazik (pH 7,8–8,5); aragonit zemin ya da Malavi tuzu.
• Bakım: Güçlü filtre, haftalık %30–50 su değişimi.

Otçuldur. Spirulina ağırlıklı küçük taneli mbuna yemi temel olmalı; sebze ara sıra verilebilir. Kan kurdu ve yüksek proteinli yemlerden uzak durulmalı; aksi hâlde Malawi şişkinliği riski artar. Az ve günde 2 kez beslenir.

Baskın erkek tüm akvaryumu kendi bölgesi sayabilir ve diğer erkekleri renk değiştirmekten alıkoyar; bu yüzden ikinci erkek çoğu zaman sarı–mavi arası soluk bir renkte kalır. Dişiler kendi aralarında barışçıldır.

Uygun arkadaşlar: Sarı olmayan ve mavi bantlı olmayan barışçıl mbunalar (paslı çiklit, sarı kuyruk acei, kırmızı zebra), sert suya uyumlu sinodontis kedi balıkları.

Kaçının: Demasoni ve zebra mbuna gibi mavi–siyah bantlı türler (erkeklerle kavga), Labidochromis yellow gibi sarı türler (dişilere benzer), çok saldırgan iri mbunalar, haplochromisler, topluluk balıkları, karidesler.

• Harem: 1 erkeğe 4–5 dişi; en az 5, tercihen 10 civarında birey.
• İki erkek: Ancak 300 litre ve üzeri akvaryumda, kalabalık dişi grubuyla denenebilir.
• Gençlerden kurma: Sarı gençler alındığında erkekler birkaç ay içinde maviye döner; fazla erkekler bu aşamada ayrılmalıdır.
• Grup akvaryuma birlikte konmalı; sonradan eklenen sarı dişi bile hedef olabilir.

Ağızda kuluçka yapar. Mavi erkek bir mağara önünde kur yapar; dişi 10–20 yumurtayı ağzına alır ve yaklaşık 3 hafta taşır. Bu sürede yemek yemez ve gözle görülür biçimde zayıflar. Yavrular sarıdır; kaya yarıklarında saklanarak bir kısmı topluluk akvaryumunda bile hayatta kalabilir.

• Malawi şişkinliği: Yanlış yem ve stres en sık nedendir.
• Baskı altındaki erkek: Rengi soluk kalan, sürekli saklanan ikinci erkek zamanla zayıflar; gerekirse ayrılmalıdır.
• Yaralanma: Az dişili gruplarda dişilerde yırtık yüzgeç ve pul kaybı görülür.

Olgun bireylerde ayrım kolaydır: Erkekler siyah bantlı mavi, dişiler sarıdır. Ancak baskı altındaki erkekler uzun süre sarımsı kalabilir; bu yüzden küçük gruplarda kesin ayrım genital papillaya bakılarak yapılır. Erkeklerin anal yüzgecinde belirgin yumurta benekleri de bulunur.