Yelken Molly

Yelken molly, mağazalarda "molly" diye satılan balıkların yelken yüzgeçli atalarından biridir. Yetişkin erkeğin sırt yüzgeci başın hemen arkasından başlar, kuyruk sapına kadar uzanır ve kur sırasında bir bayrak gibi açılır. Yabani formu zeytin–gümüş renkli ve sıra sıra beneklidir; mağazalarda ise daha çok siyah, altın, dalmaçyalı ve beyaz renk varyeteleri bulunur. Satılan yelkenli balıkların bir kısmı Poecilia velifera ve P. sphenops ile melezdir.

Lepistes ve platiden belirgin biçimde iridir; yumuşak, asidik ya da kirli suda sorun çıkaran ilk doğuranlardandır.

• Siyah yelken molly: En sık görülen kadife siyahı form.
• Altın ve limon yelken: Sarı–turuncu tonlu formlar; bazıları kırmızı gözlüdür.
• Dalmaçyalı: Beyaz zemin üzerinde siyah benekli form.
• Balon: Kısa ve tombul gövdeli form; omurga biçimi bozulduğu için yüzüşü zayıftır ve daha hassastır.

Doğada ABD'nin güneydoğu kıyı şeridinde ve Meksika Körfezi çevresinde, tatlı kanallardan tuzlu bataklıklara ve lagünlere kadar geniş bir alanda yaşar. Sığ, bitkili, güneş alan ve yazın oldukça ısınan suları tercih eder; tuzluluğa dayanıklılığı çok yüksektir.

• Hacim: Küçük bir grup için en az 150 litre ve 100 cm tank boyu. Dar akvaryumda büyüyen erkeklerin yelkeni çoğu zaman tam gelişmez.
• Su: 24–27°C, pH 7.5–8.5, sert su. Yumuşak su kullanılan bölgelerde mineral takviyesi gerekir.
• Tuz: Şart değildir; litre başına 1–3 g deniz tuzu dayanıklılığı artırır. Tuz eklenecekse arkadaş türlerin ve bitkilerin buna dayanıp dayanamayacağı düşünülmelidir.
• Temizlik: Kirli suya hassastır; haftada %25–30 su değişimi ve güçlü filtre gerekir.
• Düzen: Ortada geniş yüzme alanı, kenarlarda sert yapraklı bitkiler; yosun tutan taşlar otlama yüzeyi sağlar.

Bitkisel ağırlıklı beslenen bir hepçildir; doğada yosun ve dipteki organik tortuyu otlar. Spirulinalı pul yem temel olmalı, haşlanmış ıspanak, kabak ve kabuğu soyulmuş bezelye ile desteklenmelidir. Haftada 2–3 kez dondurulmuş artemia, dafniya ya da kan kurdu protein ihtiyacını karşılar. Gün boyu camdaki ve dekordaki yosunları didikler.

Diğer türlere karşı barışçıldır. Erkekler kendi aralarında yelkenlerini açarak gösteri yapar, zaman zaman birbirini kovalar; dişilere karşı da ısrarcıdır. Bu yüzden dişi sayısı her zaman erkeklerden fazla tutulur.

Uygun arkadaşlar: Diğer molly'ler, kılıç kuyruk, platy, sert suya uyumlu gökkuşağı balıkları, Ancistrus pleko, nerit salyangoz.

Kaçının: Yumuşak ve asidik su isteyen türler (neon tetra, diskus), Sumatra barbı gibi yüzgeç çekenler, iri ve agresif çiklitler.

Harem düzeninde tutulur: her erkeğe 2–3 dişi. 150 litrede 2 erkek ve 5–6 dişi rahat bir başlangıçtır. Tek erkekli küçük grupta dişiler sürekli baskı altında kalır; iki ya da üç erkek olduğunda erkeklerin dikkati birbirine bölünür ve yelken gösterileri daha sık görülür. Yavrular hızla çoğaldığı için büyük akvaryumda bile nüfusu düzenli olarak azaltmak gerekir.

Canlı doğurur. Gebelik sıcaklığa bağlı olarak 4–5 hafta civarında sürer; dişi boyuna göre 20–100 yavru doğurur. Yavrular iri doğar ve ilk günden ezilmiş pul yemi yiyebilir. Yetişkinler yavruları yiyebilir; yoğun bitki ya da ayrı bir büyütme akvaryumu kayıpları azaltır. Dar doğum kutuları dişiyi strese sokup erken doğuma yol açabilir.

Erkekler olgunlaşınca büyümeleri büyük ölçüde durur. Geniş akvaryumda yavaş büyüyen erkeklerin daha iri ve yelkenli olduğu, sıcak ve kalabalık ortamda erken olgunlaşanların küçük kaldığı yaygın bir gözlemdir.

• Sallanma (shimmy): Balık yerinde titreyerek salınır; çoğunlukla yumuşak su, düşük sıcaklık ya da kötü su kalitesinin işaretidir. Sertliği ve sıcaklığı düzeltmek genellikle yeterlidir.
• Kolumnaris ve yüzgeç çürümesi: Kirli ve yumuşak suda sık görülür.
• Beyaz benek: Taşıma sonrasında sık; yeni balıkları 2 hafta karantinada tutun.
• Yelken yırtığı: Keskin dekor ve yüzgeç çeken türler yelkeni yırtar; temiz suda yırtıklar zamanla kapanır.

Erkeklerde anal yüzgeç ince, çubuk biçimli gonopodyuma dönüşmüştür ve büyük yelken biçimli sırt yüzgeci bulunur. Dişiler daha iri ve dolgundur; sırt yüzgeçleri normal büyüklükte, anal yüzgeçleri yelpaze biçimindedir. Genç erkeklerde yelken geç gelişir; gonopodyum ilk güvenilir işarettir.